Persoonlijker kan haast niet

Woorden zijn zaden voor toekomst

Wat zeg je tegen iemand die vol zit met verdriet? Hoe moeilijk is het de juiste woorden te kiezen? Soms doe je een poging om een lichtpuntje te brengen, maar blijkt alles verkeerd te vallen.

Soms zijn er zoveel problemen, is er zoveel verdriet dat wij niet weten hoe wij hiermee om moeten gaan. ‘Als ik iets voor je kan doen, dan zeg het maar…’ Een veel gesproken zin, maar in praktijk komt er weinig van terecht. Het verdriet kost zoveel kracht dat diegene geen ruimte heeft te bedenken wat iemand voor hem of haar kan betekenen. Daarnaast moet diegene dan om hulp vragen. Trots speelt dan ook een rol en het gevoel van afhankelijk zijn staat iemand soms tegen.

Toch heeft iedereen op zulke momenten juist begrip, een luisterend oor en het gevoel emoties te kunnen delen nodig. Woorden kunnen een wegwijzer zijn. De weg zelf ligt in de toekomst. Geraakt door een kaartje of een gesproken tekst ontstaat een nieuwe dimensie in een relatie. Woorden kunnen zo zaden zijn voor meer.

Laatst sprak ik een deskundige die een informatieavond had verzorgd over rouw. ‘Wat gebeurt er als je een dierbare gaat verliezen,’ zei hij. Een dame in het publiek werd boos. ‘Sleutels verlies je, een dierbare niet.’ Ze heeft gelijk en een ‘gewone’ uitspraak als een dierbare verliezen krijgt ineens een andere dimensie. Maar wat zeg je dan? Zelf heb ik enorme moeite met het traditionele woord ‘gecondoleerd’. Voor mij is dat een standaard woordje om er maar vanaf te zijn. Dat is natuurlijk niet zo, maar zo voelt dat bij mij. Hieruit blijkt maar weer dat het lastig is om de juiste woorden te vinden.

In gesprek met mensen die worstelen met woordkeuzes probeer ik te zoeken naar de basis. Waar gaat het om? Het feit dat je zo nadenkt over het vinden van de juiste tekst betekent dat het goed is. Natuurlijk kan je nooit voorkomen dat een ander iets verkeerd opvat, maar boute uitspraken (meestal zonder na te denken) zijn vrijwel uitgesloten. Ook is er niks mis met bestaande teksten goed toe te passen. Gedichten kunnen je zo aanspreken dat het lijkt speciaal geschreven te zijn voor unieke situaties.

Ik maakte een voorbeeldboekje om te presenteren tijdens een uitvaartmarkt. De teksten in het boekje zijn bijeen geraapt. Wat schetst mijn verbazing? Tot vijf maal toe komt er iemand vragen of ze het boekje kan kopen omdat het zo op die persoon slaat. Een stukje herkenning… Dat roept emotie op. Een mevrouw vertelt haar bijzondere ervaring na de dood van haar kleinzoon. ‘Hij hield zo van vlinders,’ zegt ze. Nadat deze tiener was overleden hing ze de was aan de lijn en er kwam een vlinder op het witte laken zitten. Dat moest een teken zijn. Deze oma raakt opnieuw ontroerd wanneer ze me deze anekdote vertelt. Bijzonder!

Maar in de afgelopen jaren heb ik vaker een soortgelijk verhaal gehoord, telkens weer bijzonder. Het mooie is dat mensen er steun en troost uithalen. En voor iedereen is het opnieuw uniek en heel bijzonder. Waarmee ik alleen wil illustreren dat een goede tekst, de juiste woorden ook telkens hergebruikt kunnen worden. Soms in een andere volgorde, maar met dezelfde intentie: troosten en bemoedigen. Woorden blijven je bij. Het zijn zaden voor de toekomst.